29 Ekim 1923: Yaşasın Cumhuriyet!

Türkiye Cumhuriyeti 101. Yaşında: Cumhuriyet Bayramı'na Giden Yol

29 Ekim 1923'te Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün kökeninde ilan edilen Cumhuriyet'in edinilebilirleri ve bu yola giden süreç, onun yıl olduğu gibi bu yıl da anımsanıyor. Atatürk'ün en büyük devrimi olan Cumhuriyet, Türk şirketlerinin mücadelesinin meyvesi olarak tarihe altın harflerle kazındı.

Cumhuriyet'e Giden Yol

Osmanlı İmparatorluğu yüzyıllar boyunca süren monarşi yönetiminin 1876 yılından itibaren ilk kez meşruti monarşi sistemi geçmişiydi. 1908'den itibaren yeniden meşru yönetime devam eden Osmanlı, I. Dünya Savaşı'nda yaşanan yenilginin ardından topraklarının büyük kısmını işgal ederek girdi. Bu işgale karşı Anadolu'da halk, Mustafa Kemal Paşa önderliğinde Milli Mücadele'yi başlattı. Nihayetinde Ekim 1922'de işgal güçlerine karşı zafer kazanıldı ve aralık umutları güçlendi.

23 Nisan 1920'de Ankara'da Büyük Millet Meclisi, halkı bir araya getirerek yeni bir yönetim yapısını temellerini attı. 20 Ocak 1921'de kabul edilen Teşkilat-ı Esasiye Kanunu ile merkezin kaynağı Türk ulusu olarak ilan edildi. 1 Kasım 1922'de alınan kararla saltanat kaldırıldı; Böylece meclis hükûmeti devri başladı.

Cumhuriyet Sözü İlk Kez Erzurum'da Telafuz Edildi

Cumhuriyet dağılımının ilk kez 20 Temmuz 1919'da Erzurum'da çevresine yönelik Mustafa Kemal Atatürk, yönetim şeklinin "Cumhuriyet"in arttığını belirtmişti. Erzurum Kongresi sırasında yakın çalışma arkadaşı Mazhar Müfit Kansu'ya “Günün birinde, zamanı geldiğinde yönetim biçimimiz Cumhuriyet olacaktır” diyerek ileri görüşlülüğü ortaya koymuştu.

1923 yılının Ekim ayında ise Türkiye için yeni bir dönem kapıları açıldı. 27 Ekim 1923'te İcra Vekilleri Heyeti istifa ettiğinde yeni bir kabine kurulamamıştı. Bunun üzerine Mustafa Kemal Paşa, İsmet İnönü ile birlikte Cumhuriyet'in ilanı için bir yasa tasarısı hazırlandı. 29 Ekim 1923 günü yapılan Meclis toplantısında bu tasarı kabul edildi ve Cumhuriyet resmen ilan edildi.

"Yaşasın Cumhuriyet" Sesleri ve 101 Pare Top Atışı

29 Ekim 1923'te Ankara'da coşkuyla “Yaşasın Cumhuriyet” sesleri yankılanırken, Türkiye Cumhuriyeti'nin bayrağı 101 pare top atışı ile tüm yurtta ve dünyaya duyuruldu. Cumhuriyet ilan edilirken henüz bu günün bir bayram olarak kutlanmasına ilişkin bir düzenleme yapılmamıştı. Halk, o gece ve ertesi gün kendi olanaklarıyla festivaller düzenledi.

Resmî Bayram Olarak Kabul Edilmesi

Cumhuriyet'in ilanının ardından, 26 Ekim 1924'te alınan kararla 29 Ekim kutlamaları resmî olarak düzenlenmeye başlandı. 2 Şubat 1925'te Dışişleri Bakanlığı tarafından verilen bir teklif ile 29 Ekim'in milli bayram olarak ilan edilmesi önerildi. Meclis Anayasa Komisyonu tarafından incelenen bu teklif 18 Nisan 1925'te kabul edildi ve 29 Ekim, Türkiye Cumhuriyeti'nin resmî bayramı oldu.

Cumhuriyet'in Getirdiği Yenilikler

Cumhuriyet'in ilanıyla birlikte Türkiye'de toplumsal, siyasi ve kültürel birçok inkılap hayata geçirildi. Kadınların seçme ve seçme hakkı, eğitimde yapılan reformlar, hukuk sisteminin laikleşmesi, ekonomik alanda yapılan yenilikler Cumhuriyet'in Türk toplumuna kazandırdığı en önemli dönüşümler oldu. Atatürk'ün “en büyük eserim” dediği Cumhuriyet, Türklerin modern dünya ile bütünleşmesini sağlayan bir dönemin başlangıcı oldu.

Cumhuriyet'in 101. Yılında Birlik ve Beraberlik Vurgusu

Bugün Türkiye Cumhuriyeti'nin 101. yılında Cumhuriyet Bayramı coşkulu etkinliklerle kutlanırken, Cumhuriyet'in değerleri bir kez daha vurgulanıyor. Türkiye'nin dört bir yanında düzenlenen etkinliklerle Türk halkı, Cumhuriyet'in elde edebilmeleri ve hızlı güçleri bir kez daha yaşarken, genç nesillere ait bu değerlerin önemi aktarılıyor. Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün işaret ettiği çağdaş medeniyetler ulaşma hedefine, Cumhuriyet'in ilanından bu yana Türkiye'nin temel amacı olarak varlığını sürdürüyor.